સ્ટીરોઇડ ક્રીમથી ચહેરાને નુકસાન (TSDF): લક્ષણો, કારણો અને સારવાર

સ્ટીરોઇડ ક્રીમથી ચહેરાને નુકસાન એટલે શું?

TSDF એટલે ચહેરા પર જરૂર કરતાં વધુ સમય સ્ટીરોઇડ ક્રીમ વાપરવાથી ચામડીમાં થતા ફેરફારોનો સમૂહ.

સ્ટીરોઇડ ક્રીમ ખરજવું, સોરાયસિસ અને કેટલીક એલર્જીમાં ડૉક્ટર યોગ્ય શક્તિની દવા યોગ્ય સમય માટે આપે ત્યારે ઉપયોગી છે.

સામાન્ય લક્ષણો

લોકો સામાન્ય રીતે કેવી રીતે શરૂ કરે છે

• મિશ્રણવાળી ક્રીમ: સ્ટીરોઇડ સાથે ફૂગની દવા, એન્ટિબાયોટિક, હાઇડ્રોક્વિનોન કે ટ્રેટિનોઇન, ખીલ, ડાઘ, મેલાસ્મા કે દાદર માટે.
• “ફેરનેસ” કે “સ્કિન-વ્હાઇટનિંગ” ક્રીમ દુકાન, ઓનલાઇન કે પાર્લરમાંથી. કેટલીક કોસ્મેટિક ક્રીમમાં છુપાયેલું સ્ટીરોઇડ મળ્યું છે.

તમારી ક્રીમ કેવી રીતે તપાસવી

ટ્યુબ પરની ઝીણી લખાણમાં clobetasol, betamethasone, mometasone, fluticasone, fluocinolone, halobetasol, beclomethasone, desonide કે hydrocortisone જેવા શબ્દો શોધો. ટ્યુબ અથવા લેબલનો ફોટો મુલાકાત વખતે સાથે લાવો, ભલે તમને લાગે કે “આ તો ફક્ત ક્રીમ છે”.

સ્ટીરોઇડ ક્રીમથી સારવાર કરેલી દાદર અસામાન્ય રીતે ફેલાય અને ઓળખવી અઘરી બને. સાચું નિદાન મહત્ત્વનું છે, કારણ કે ચહેરો શાંત થયા પછી મૂળ તકલીફની અલગ સારવાર જોઈએ.

સ્ટીરોઇડ ક્રીમ બંધ કરો ત્યારે શું થાય?

મોટા ભાગના લોકોને રીબાઉન્ડ ઉથલો આવે છે, વધુ લાલાશ, બળતરા, સોજો અને દાણા, બંધ કર્યાના થોડા દિવસમાં શરૂ થાય, અને યોગ્ય કાળજીથી અઠવાડિયાંથી મહિનાઓમાં ધીમે ધીમે શમે.

સ્ટીરોઇડ ક્રીમ સલામત રીતે કેવી રીતે બંધ કરવી?

બંધ કરવાનું ત્વચારોગ નિષ્ણાત સાથે નક્કી થાય છે: કેટલાકમાં ઉથલા માટે મજબૂત સહાય સાથે ક્રીમ તરત બંધ થાય, અને બીજામાં, ખાસ કરીને તેજ સ્ટીરોઇડના લાંબા ઉપયોગ પછી, થોડા અઠવાડિયાંમાં હળવી ક્રીમ પર ઉતારીને બંધ થાય.

બધા માટે એક જ સમયપત્રક નથી, અને ભારતના ત્વચારોગ નિષ્ણાતો જુદી જુદી રીતો અપનાવે છે. મહત્ત્વનું એ છે કે ઉથલા વખતે તમે એકલા ન રહો. દેખરેખ હેઠળની યોજનામાં સામાન્ય રીતે:

1. દરેક પ્રોડક્ટની ઓળખ, જેમાં આગળ “સ્ટીરોઇડ” ન લખ્યું હોય તેવી ક્રીમ પણ.
2. બંધ કરવાનો નિર્ણય: તરત બંધ, કે ટૂંકા નક્કી સમય માટે હળવું સ્ટીરોઇડ અને પછી બંધ. તમને ચોક્કસ તારીખો આપવામાં આવશે.
3. સ્ટીરોઇડ વગરની સારવાર વહેલી શરૂ, જેથી સ્ટીરોઇડ બંધ થાય ત્યાં સુધીમાં તે અસર કરવા લાગે.
4. ઉથલાની યોજના: ખરાબ દિવસે ઘરે શું કરવું, અને ક્લિનિકને ક્યારે ફોન કરવો.

ચહેરો સુધારવા કઈ સારવાર મદદ કરે?

સુધારો સ્ટીરોઇડ વગરની દવાઓ, જે સોજો અને દાણા શાંત કરે, ચામડીના રક્ષણની હળવી સંભાળ અને તડકાથી કડક રક્ષણ પર આધાર રાખે છે; લેસર જેવી પ્રક્રિયા પછીથી, ચામડી શાંત થયા પછી જ.

સુધારા દરમિયાન રોજની ત્વચા સંભાળ

સરળ રાખો: હળવું ક્લેન્ઝર, સાદું મોઇશ્ચરાઇઝર, મિનરલ સનસ્ક્રીન અને સૂચવેલી દવા, ત્વચારોગ નિષ્ણાત ન કહે ત્યાં સુધી બીજું કંઈ નહીં.

• ધોવું: હૂંફાળા પાણી અને હળવા, સાબુ વગરના ક્લેન્ઝરથી; થપથપાવીને લૂછો. સ્ક્રબ, ફેસ પેક, વરાળ અને ફેશિયલ ટાળો.
• મોઇશ્ચરાઇઝર દિવસમાં બે વાર, સુગંધ વગરનું; ઠંડું લગાવવાથી બળતરામાં રાહત મળે તો ફ્રિજમાં રાખો.
• તડકો: રોજ સવારે સનસ્ક્રીન, ઉપરાંત છાંયો, ટોપી કે દુપટ્ટો. અમદાવાદની ગરમી અને તડકો ચહેરો લાલ કરવાનાં મોટાં કારણ છે; બપોરનો તડકો શક્ય હોય ત્યાં ટાળો.
• ઠંડાં પોતાં: બળતરા વખતે ચોખ્ખા કપડા અને ઠંડા (બરફ જેવા નહીં) પાણીથી 10 મિનિટ.
• હમણાં ટાળો: વિટામિન C, રેટિનોલ, AHA/BHA એસિડ, બ્લીચ, ચહેરા પર વેક્સિંગ કે થ્રેડિંગ, અને પૂછ્યા વગર કોઈ નવી પ્રોડક્ટ.

આ કેવી રીતે રોકી શકાય, કે ફરી ન થાય?

ચહેરા પર સ્ટીરોઇડ ફક્ત ડૉક્ટર લખે ત્યારે, જણાવેલા દિવસો માટે જ વાપરો, ક્યારેય ફેરનેસ, ખીલ કે દરેક તકલીફની ક્રીમ તરીકે નહીં.

પિગમેન્ટ સ્કિન ક્લિનિકમાં પરામર્શમાં શું થાય?

શેલા, અમદાવાદમાં પ્રથમ મુલાકાતમાં ડૉ. કથક પટેલ તમે વાપરેલી દરેક પ્રોડક્ટનો ઇતિહાસ ધ્યાનથી લે છે, ચામડી તપાસે છે, શું TSDF છે અને નીચે કઈ તકલીફ હોઈ શકે તે સમજાવે છે, અને લેખિત ઘટાડા અને સુધારાની યોજના આપે છે.

1. સાથે લાવો છેલ્લા એક વર્ષમાં વાપરેલી દરેક ક્રીમ અને ચહેરાની પ્રોડક્ટ, અથવા લેબલના ફોટા, અને જૂનાં પ્રિસ્ક્રિપ્શન.
2. તપાસ ડર્મોસ્કોપીથી, અને જરૂર હોય તો જ ફૂગ માટે ખોતરણ જેવા ટેસ્ટ.
3. લેખિત યોજના: ક્યારે અને કેવી રીતે બંધ કરવું, સવારે-રાત્રે શું લગાવવું, કઈ ગોળીઓ (જો હોય), અને ઉથલામાં શું કરવું.
4. ફૉલો-અપ નિયમિત અંતરે, ફેરફાર જોવા ફોટા સાથે.

પરામર્શ અંગ્રેજી, હિન્દી અને ગુજરાતીમાં ઉપલબ્ધ છે. વધુ વાંચો: Why melasma keeps coming back અને A simple four-product routine (અંગ્રેજી). ડૉ. કથક પટેલ વિશે વધુ જાણો.

તબીબી સૂચના. આ લેખ ફક્ત સામાન્ય માહિતી માટે છે. તે તમારો તબીબી ઇતિહાસ જાણતા લાયક ડૉક્ટરની સલાહ અને તપાસનો વિકલ્પ નથી. ડૉક્ટરની સલાહ વગર કોઈ દવા શરૂ, બંધ કે બદલશો નહીં.